2026-11-18
Các loại thuốc tiêm kháng thể trong điều trị võng mạc: thoái hóa hoàng điểm, đái tháo đường và thuốc mới Beovu
Giới thiệu các loại thuốc tiêm kháng thể (anti-VEGF) dùng trong điều trị thoái hóa hoàng điểm và bệnh võng mạc, gồm Avastin, Lucentis, Eylea và thuốc mới Beovu.

Hôm nay, chúng tôi sẽ đề cập đến một chủ đề chi tiết và chuyên sâu hơn.
Chắc hẳn các bệnh nhân đang mắc những bệnh như thoái hóa hoàng điểm hay bệnh võng mạc đái tháo đường đều đã biết rằng họ được điều trị bằng cách tiêm kháng thể vào trong nhãn cầu.
Tất cả các thuốc tiêm võng mạc sẽ được đề cập hôm nay đều là kháng thể đơn dòng, và cơ chế tác động của chúng tương tự như thuốc kháng ung thư nhắm trúng đích.
Mục đích của thuốc là ức chế tân mạch bất thường hình thành trong thoái hóa hoàng điểm, bệnh võng mạc đái tháo đường, tắc nhánh tĩnh mạch võng mạc, bệnh lý tân mạch hắc mạc do cận thị nặng, v.v.
Các thuốc này ức chế có chọn lọc yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (VEGF, Vascular endothelial growth factor), yếu tố chính gây ra tân mạch (NV, NeoVascularization), nên được gọi là thuốc kháng VEGF (anti-VEGF agent).
Nghe có vẻ phức tạp, nhưng nói đơn giản, thuốc kháng VEGF có tác dụng ngăn tế bào ung thư hình thành mạch máu mới, nhờ đó kìm hãm sự tăng sinh của tế bào ung thư. Nguyên lý này được áp dụng vào các bệnh tân mạch võng mạc của chúng ta.
Loại thuốc kháng thể tiêm võng mạc được dùng đầu tiên là Avastin.

Hộp và lọ Avastin (bevacizumab) 100 mg/4 ml của Roche; nhãn tiếng Hàn ghi đây là thuốc kê đơn.
Thuốc này được dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc khác để điều trị ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư tế bào thận, u nguyên bào thần kinh đệm, ung thư buồng trứng, ung thư phúc mạc, ung thư cổ tử cung, v.v.
Thực tế, thuốc này không được phát triển ngay từ đầu để dùng trong nhãn khoa mà là thuốc kháng ung thư toàn thân.
Trên thế giới đã có vô số nghiên cứu về việc tiêm Avastin vào nhãn cầu, và tính an toàn cũng như hiệu quả của thuốc đã được chứng minh.

Tóm tắt trên PubMed (2009): tổng quan về độ an toàn và hiệu quả của tiêm nội nhãn kháng VEGF cho thoái hóa hoàng điểm tuổi già.
Sau đó, các thuốc sau đây đã được phát triển làm thuốc chuyên dụng cho nhãn khoa.
Đó là Lucentis và Eylea.

Bơm tiêm đóng sẵn và hộp Lucentis (ranibizumab) 0,3 mg của Genentech, chỉ dùng để tiêm nội nhãn.
[Lucentis]
- Hoạt chất: Ranibizumab
- Thiết kế: đoạn kháng thể đơn dòng IgG1 kappa đồng kiểu, humanized và tái tổ hợp
- Công thức hóa học protein: C2158H3282N562O681S12

Hộp và lọ Eylea (aflibercept) 40 mg/ml của Bayer, dung dịch tiêm nội nhãn.
[Eylea]
- Hoạt chất: Aflibercept
- Thiết kế: glycoprotein dimer tái tổ hợp gồm 2 thụ thể VEGF được hợp nhất với vùng Fc của immunoglobulin gamma 1 người (IgG1)
- Công thức hóa học protein: C4318H6788N1164O1304S32

So sánh cấu trúc: ranibizumab (mảnh Fab, 48 kDa), bevacizumab (kháng thể nguyên vẹn, 149 kDa), aflibercept (VEGFR–Fc, 96,6 kDa).
Như hình minh họa, Lucentis có kích thước phân tử nhỏ nhất.
Còn về thời gian lưu lại trong cơ thể, Eylea có khả năng liên kết tốt nên lưu lại lâu nhất.
Tuy nhiên, thuốc kháng VEGF không phải lúc nào cũng chỉ mang lại hiệu quả tốt.
Ức chế tạo mạch có nghĩa là nếu tác động lên mô bình thường, thuốc có thể gây ra các tác dụng phụ như thiếu máu cục bộ hoặc nhồi máu.
Vì vậy, các nghiên cứu đã được tiến hành để xem liệu các thuốc này có gây ra biến chứng đe dọa tính mạng như nhồi máu não hay nhồi máu cơ tim hay không.

Tóm tắt nghiên cứu 2021 về biến cố toàn thân sau tiêm bevacizumab, ranibizumab và aflibercept; không thấy khác biệt về nguy cơ.
May mắn là cho đến nay, cả ba thuốc đều chưa được ghi nhận có biến chứng nguy hiểm nào mang ý nghĩa lâm sàng.
Tuy nhiên, các thuốc này đương nhiên cần được khám và kê đơn bởi bác sĩ chuyên khoa có nhiều kinh nghiệm điều trị võng mạc.

Hộp và lọ dùng một lần Beovu (brolucizumab) 6 mg/0,05 mL của Novartis, dùng tiêm nội nhãn.
Thuốc mới nhất vừa ra mắt là [Beovu].
- Hoạt chất: Brolucizumab
- Thiết kế: đoạn kháng thể chuỗi đơn humanized (scFv)
- Khối lượng phân tử: ~26 kilodalton

So sánh: Beovu là mảnh kháng thể chuỗi đơn (~26 kDa), còn aflibercept là protein dung hợp VEGFR1/2–Fc (97 kDa).
Trong số các thuốc tiêm kháng thể vào nhãn cầu được phát triển đến nay, Beovu có khối lượng phân tử nhỏ nhất.
Khối lượng phân tử nhỏ đồng nghĩa với khả năng thẩm thấu vào mô tốt hơn.
Ngoài ra, thuốc được đào thải nhanh khỏi tuần hoàn cơ thể nên ít gây tác dụng phụ toàn thân hơn.
Tuy nhiên, đã có báo cáo về các tác dụng phụ như viêm mạch võng mạc, nên thuốc cần được chuyên gia cân nhắc kỹ khi tiêm.
Việc ra đời thêm thuốc mới cho nhiều bệnh võng mạc, giúp bác sĩ có thêm lựa chọn điều trị, là điều đáng hoan nghênh.
Tuy nhiên, như đã trình bày ở trên, mỗi thuốc đều có lợi ích và rủi ro đi kèm, nên luôn cần cân nhắc cả hai mặt.
Vì vậy, kê đơn phù hợp với từng bệnh nhân là điều quan trọng, và đó cũng chính là năng lực của bác sĩ.
Về bệnh lý hoàng điểm và võng mạc, quý vị có thể yên tâm khám tại Phòng khám Mắt Seongmo Jinan với bác sĩ Park Jin-hyung, Trưởng phòng khám và giảng viên ngoại trú Bệnh viện Seoul St. Mary's.
Quý vị vui lòng tham khảo thêm thông tin trên trang chủ.
Hôm nay, chúng tôi đã trình bày một chủ đề khá khó và mang tính chuyên môn cao.
Chúng tôi nghĩ có khá nhiều bệnh nhân đang thắc mắc về các loại thuốc tiêm kháng thể dùng trong điều trị thoái hóa hoàng điểm và bệnh võng mạc, nên mới viết bài này~
Trên đây là Trưởng phòng khám Park Jin-hyung, Phòng khám Mắt Seongmo Jinan. ^^
#RuồiBayTrongMắt #PhòngKhámMắtSeongmoJinan #MắtJinan #ThoáiHóaHoàngĐiểm #BệnhVõngMạc #MắtJinanChínhHiệu #VõngMạc #NhãnKhoa #LãoThị #IPL #ChămSócDa #ChămSócToànDiện #Laser #ChốngLãoHóa #AntiAging #LàmTrắngDa #ĐụcThuỷTinhThể #ThấuKínhĐaTiêuCự #PhẫuThuậtĐụcThuỷTinhThể #NhãnKhoaGangnam #NhãnKhoaSeongmo #PhẫuThuậtLãoThị #GiáoSưNhãnKhoa #TăngNhãnÁp #KhôMắt #HộiChứngKhôMắt #MắtKhô #LASIK #LASEK #LASIKGangnam #SmileLASIK #NướcMắtNhânTạo #KínhÁpTròng #LASEKKhôngĐau #TodayLASEK
Câu hỏi thường gặp
Thuốc tiêm kháng thể dùng để điều trị thoái hóa hoàng điểm là gì?
Với các bệnh võng mạc như thoái hóa hoàng điểm, người ta dùng thuốc kháng thể tiêm vào nhãn cầu nhằm ức chế tân mạch bất thường. Theo bài viết, thuốc cũng được dùng với mục đích tương tự đối với tân mạch xuất hiện trong bệnh võng mạc đái tháo đường, tắc nhánh tĩnh mạch võng mạc và bệnh lý tân mạch hắc mạc do cận thị nặng.
Thuốc kháng VEGF hoạt động theo nguyên lý nào?
Thuốc kháng VEGF là loại thuốc ức chế có chọn lọc yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu (VEGF), yếu tố chính gây ra tân mạch. Bài viết giải thích nguyên lý này là việc áp dụng cơ chế của thuốc kháng ung thư nhắm trúng đích, tức loại thuốc ngăn tế bào ung thư tạo mạch máu mới, vào các bệnh tân mạch võng mạc.
Avastin, Lucentis và Eylea khác nhau như thế nào?
Avastin vốn là thuốc kháng ung thư toàn thân, còn Lucentis và Eylea được phát triển sau này dành riêng cho nhãn khoa. Theo bài viết, Lucentis có kích thước phân tử nhỏ nhất, còn Eylea nhờ khả năng liên kết tốt nên lưu lại trong cơ thể lâu nhất.
Beovu có những đặc điểm gì?
Beovu là thuốc mới nhất của Novartis. Trong số các thuốc tiêm kháng thể vào nhãn cầu đã được phát triển đến nay, thuốc này có khối lượng phân tử nhỏ nhất. Nhờ phân tử nhỏ, Beovu thẩm thấu tốt vào mô và được đào thải nhanh khỏi tuần hoàn, nên ít gây tác dụng phụ toàn thân hơn. Tuy nhiên, đã có báo cáo về các tác dụng phụ như viêm mạch võng mạc, vì vậy chuyên gia cần cân nhắc kỹ khi tiêm.
Thuốc tiêm kháng thể có nguy cơ tác dụng phụ không?
Không thể khẳng định là hoàn toàn không có tác dụng phụ. Khi ức chế tạo mạch, có khả năng xảy ra các tác dụng phụ như thiếu máu cục bộ hoặc nhồi máu ở mô bình thường. Tuy nhiên, theo bài viết, cho đến nay cả ba thuốc đều chưa ghi nhận biến chứng nguy hiểm như nhồi máu não hay nhồi máu cơ tim có ý nghĩa lâm sàng.
Nên khám với bác sĩ nào để được tiêm kháng thể?
Nên khám và được kê đơn bởi bác sĩ chuyên khoa có nhiều kinh nghiệm điều trị võng mạc. Bài viết nhấn mạnh rằng mỗi thuốc có lợi và hại riêng, nên kê đơn phù hợp với từng bệnh nhân là điều quan trọng.