2026-11-13
Glôcôm là gì??🤔
Bài viết giải thích glôcôm là gì, liên quan thế nào đến nhãn áp và dây thần kinh thị giác, cách phân loại, các xét nghiệm chẩn đoán và lưu ý sinh hoạt.

Đục thủy tinh thể, glôcôm...
Chắc hẳn bạn đã nghe nhiều về những thuật ngữ này khi nói đến khoa mắt
Thế nhưng đục thủy tinh thể? Trắng? Glôcôm? Xanh lục? Nhiều người không rõ những từ này có nghĩa gì
Glôcôm là bệnh liên quan đến nhãn áp, tức áp lực bên trong nhãn cầu
Tên khoa học bằng tiếng Anh của glôcôm là 'glaucoma', và từ gốc trong tiếng Hy Lạp cổ 'glaukoma' mang nghĩa màu xanh lam hoặc xanh lục
Khi glôcôm cấp tính khiến nhãn áp tăng cao, giác mạc bị phù nề
Khi giác mạc phù nhiều, ánh sáng từ bên ngoài bị tán xạ khiến tròng mắt trông có màu xanh nhạt hoặc xanh lục, và đó chính là lý do bệnh mang tên gọi này
Một khái niệm khác cần lưu ý trong glôcôm là dây thần kinh thị giác và thị trường

Minh họa bệnh glôcôm: áp lực bất thường trong mắt chèn ép và làm tổn thương dây thần kinh thị giác.
Glôcôm là bệnh do nhãn áp gây tổn thương dây thần kinh thị giác, dẫn đến khuyết thị trường

So sánh cảnh đường phố khi thị lực bình thường và khi glôcôm giai đoạn sớm, tiến triển, nặng; tầm nhìn thu hẹp dần từ rìa.
Dựa trên cơ chế phát sinh theo giải phẫu, glôcôm được chia thành glôcôm góc mở và glôcôm góc đóng

Sơ đồ góc mở (A) và góc đóng (B), cho thấy dòng thủy dịch đi qua mống mắt đến vùng bè củng giác mạc.
Glôcôm góc mở là loại xảy ra khi góc tiền phòng không bị đóng lại và vẫn giữ được hình dạng bình thường
Glôcôm góc đóng là loại xảy ra khi áp lực hậu phòng tăng đột ngột khiến mống mắt bị đẩy về phía giác mạc, làm đóng góc tiền phòng
Ở người châu Á, glôcôm nhãn áp bình thường cũng khá phổ biến
Nhãn áp vẫn bình thường, nhưng dây thần kinh thị giác yếu nên thị trường bị tổn thương theo cơ chế của glôcôm nhé
Tổn thương thị trường do glôcôm lúc đầu chỉ xuất hiện ở một phần, sau đó dần tiến triển và ở giai đoạn cuối có thể dẫn đến mù lòa

Các kiểu khuyết thị trường trong glôcôm, từ khuyết bậc phía mũi giai đoạn sớm đến nhìn hình ống và mất hoàn toàn thị trường.
Xét nghiệm cơ bản của glôcôm là chụp đáy mắt
Đây cũng là hạng mục cơ bản trong khám sức khỏe định kỳ nhé
Chụp đáy mắt giúp kiểm tra tình trạng tổng thể của hoàng điểm võng mạc và hình dạng dây thần kinh thị giác

Ảnh đáy mắt so sánh đĩa thị bình thường và đĩa thị glôcôm, kèm cảnh vật khi nhìn bình thường và khi mất thị lực do glôcôm.
Trong ảnh trên, khung màu xanh là dây thần kinh thị giác. Khi tỷ lệ lõm đĩa thị (tỷ lệ phần vòng tròn bên trong sáng trên toàn bộ vòng tròn) tăng lên, đó là dấu hiệu nghi ngờ glôcôm
Trong trường hợp này, kết quả khám sức khỏe có thể ghi nhận nhận xét 'tăng tỷ lệ lõm đĩa thị' hoặc 'nghi ngờ glôcôm'
Khi những người có dấu hiệu nghi ngờ này được khám chuyên sâu về glôcôm tại khoa mắt, phần lớn kết quả đều bình thường, chỉ một số ít được xác định là mắc glôcôm
Các xét nghiệm glôcôm thực hiện khi đến khoa mắt gồm đo nhãn áp, chụp cắt lớp dây thần kinh thị giác, kiểm tra thị trường, v.v.

Bệnh nhân tựa cằm vào máy khám mắt trong khi nhân viên y tế mặc áo blouse trắng vận hành máy.

Báo cáo OCT Topcon về đĩa thị cả hai mắt, gồm bản đồ độ dày lớp sợi thần kinh võng mạc và các chỉ số đo đĩa thị.

Ba bản kết quả đo thị trường Central 24-2, vùng khuyết màu tối lớn dần từ trái sang phải.
Sau các xét nghiệm chuyên sâu này, cần xác định được tổn thương trên ảnh chụp cắt lớp dây thần kinh thị giác, đồng thời phải có tổn thương thị trường tương ứng thì mới chẩn đoán là glôcôm
Nếu chưa đến mức xác định glôcôm nhưng kết quả xét nghiệm cho thấy có nghi ngờ, bác sĩ có thể hẹn tái khám sau một đến hai tháng, hoặc kê thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp để dự phòng

Các kiểu khuyết thị trường do bệnh khác, như điểm mù to ra, bán manh do đột quỵ hay u tuyến yên, và ám điểm.

Sơ đồ đường dẫn thị giác từ mắt đến não, đánh số các vị trí tổn thương và khuyết thị trường tương ứng ở mỗi mắt.
Như hình trên cho thấy, không phải cứ có tổn thương thị trường là chắc chắn được chẩn đoán glôcôm
Ngoài glôcôm, cần phân biệt nhiều nguyên nhân khác tùy theo hình thái khuyết thị trường, như bệnh võng mạc (thoái hóa hoàng điểm, v.v.), phù gai thị do viêm dây thần kinh thị giác, u não, nhồi máu não, ngộ độc thuốc, v.v.
Khi optic tract (thị sách), tức đường thị giác nằm giữa giao thoa thị giác và thể gối ngoài, bị tổn thương, tùy vị trí tổn thương mà có thể xuất hiện nhiều dạng khuyết thị trường khác nhau
Nguyên tắc điều trị cơ bản của glôcôm là hạ nhãn áp
Có nhiều loại thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp với các cơ chế khác nhau, nên cần kê đơn phù hợp

Nhiều lọ thuốc nhỏ mắt với nắp đủ màu xếp thành hàng.
Ngoài ra, khi cần thiết cũng có thể cân nhắc điều trị bằng phẫu thuật

Minh họa van dẫn lưu glôcôm cấy trên mắt: ống dẫn lưu và van trên đĩa giúp thủy dịch thoát ra ngoài.
Glôcôm có thể dẫn đến mù lòa nếu tổn thương thị trường tiến triển, vì vậy việc kiểm soát nhãn áp một cách tích cực là rất quan trọng
Những người đã được chẩn đoán hoặc có dấu hiệu nghi ngờ glôcôm nên tránh các hoạt động gắng sức hoặc tư thế có thể làm tăng nhãn áp và áp lực ổ bụng trong sinh hoạt hằng ngày
Nên mặc đồ rộng rãi, thoải mái, không bó chặt vùng bụng; bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia
Ngoài ra, nên hạn chế các tư thế khiến máu dồn lên đầu như đứng trồng chuối, cũng như các bài tập làm tăng áp lực ổ bụng như deadlift
Trên đây là những thông tin về glôcôm
Bạn có thể tham khảo thêm trên trang web của Phòng khám Mắt Seongmo Jin-an nhé
Những ai muốn khám glôcôm, hãy đến Phòng khám Mắt Seongmo Jin-an gặp Giám đốc Park Jinhyeong, giảng viên ngoại trú Bệnh viện Seoul St. Mary's, và trang thiết bị hiện đại nhất ^^
#glôcôm #viêmmàngbồđào #ruồibay #JinanSeongmo #khoamắtJinan #thoáihóahoàngđiểm #bệnhvõngmạc #khoamắtchuẩn #võngmạc #khoamắt #lãothị #IPL #chămsócda #chămsóctoàndiện #laser #chốnglãohóa #antiaging #làmtrắng #đụcthủytinhthể #kínhđatròng #phẫuthuậtđụcthủytinhthể #khoamắtGangnam #khoamắtSeongmo #phẫuthuậtlãothị #giáosưkhoamắt #khômắt #hộichứngkhômắt #mắtkhô #LASIK #LASEK #LASIKGangnam #SmileLASIK #nướcmắtnhântạo #kínhápròng #LASEKkhôngđau #TodayLASEK
Câu hỏi thường gặp
Glôcôm là bệnh gì?
Glôcôm là bệnh liên quan đến nhãn áp, tức áp lực bên trong nhãn cầu. Do ảnh hưởng của nhãn áp, dây thần kinh thị giác bị tổn thương và gây khuyết thị trường. Nếu tổn thương thị trường tiến triển, bệnh có thể dẫn đến mù lòa.
Nhãn áp bình thường vẫn có thể bị glôcôm không?
Có, nhãn áp bình thường vẫn có thể mắc glôcôm. Nếu dây thần kinh thị giác yếu, dù nhãn áp nằm trong giới hạn bình thường, dây thần kinh vẫn có thể bị tổn thương và gây khuyết thị trường. Ở người châu Á, glôcôm nhãn áp bình thường khá phổ biến.
Glôcôm được phân loại như thế nào?
Dựa trên cơ chế phát sinh theo giải phẫu, glôcôm được chia thành glôcôm góc mở và glôcôm góc đóng. Glôcôm góc mở xảy ra khi góc tiền phòng không bị đóng. Glôcôm góc đóng xảy ra khi áp lực hậu phòng tăng đột ngột khiến mống mắt bị đẩy về phía giác mạc, làm tắc góc tiền phòng.
Có thể phát hiện dấu hiệu nghi ngờ glôcôm qua khám sức khỏe không?
Có. Kết quả khám sức khỏe có thể ghi nhận nhận xét 'tăng tỷ lệ lõm đĩa thị' hoặc 'nghi ngờ glôcôm'. Khi tỷ lệ lõm đĩa thị tăng lên trên ảnh chụp đáy mắt, đây được coi là dấu hiệu nghi ngờ glôcôm. Phần lớn các trường hợp có dấu hiệu nghi ngờ này cho kết quả bình thường khi khám chuyên sâu tại khoa mắt, chỉ một số ít được xác định mắc glôcôm.
Glôcôm được chẩn đoán bằng xét nghiệm nào?
Glôcôm được đánh giá qua các xét nghiệm chuyên sâu tại khoa mắt như đo nhãn áp, chụp cắt lớp dây thần kinh thị giác và kiểm tra thị trường. Khi đó, cần xác định có tổn thương trên ảnh chụp cắt lớp dây thần kinh thị giác và có tổn thương thị trường tương ứng thì mới được chẩn đoán glôcôm.
Khi nghi ngờ glôcôm, nên tránh những thói quen sinh hoạt nào?
Nếu đã được chẩn đoán hoặc có dấu hiệu nghi ngờ glôcôm, nên tránh các động tác gắng sức hoặc tư thế có thể làm tăng nhãn áp và áp lực ổ bụng. Nên hạn chế các tư thế khiến máu dồn lên đầu như đứng trồng chuối, và các bài tập làm tăng áp lực ổ bụng như deadlift. Đồng thời, nên bỏ thuốc lá và hạn chế uống rượu bia.